بعد از شش دهه اسناد دست داشتن سازمان سیا، در اجرا و طرحی کودتای 28 مرداد 1332، توسط بايگاني امنيت ملي آمريکا انتشار یافت

Download (1)سایت خبری راه کارگر- به گزارش روزنامه خراسان ،60 دهه پس از کودتاي 28 مرداد که به سرنگوني دولت دکتر محمد مصدق انجاميد، سايت بايگاني امنيت ملي آمريکا اسنادي را منتشر کرد که رسما نقش سازمان اطلاعات مرکزي ايالات متحده (سيا) را در طراحي و اجراي اين کودتا اثبات مي کند. انتشار اين اسناد که در متن توضيحات آن اشاره شده به تازگي از دسته بندي محرمانه و امنيتي خارج شده اند


بعد از شش دهه اسناد دست داشتن سازمان سیا، در اجرا و طرحی کودتای 28 مرداد 1332، توسط بايگاني امنيت ملي آمريکا انتشار یافت

در وب سايت«http://www2.gwu.edu/~nsarchiv/index.html» متعلق به بايگاني امنيت ملي آمريکا به سرعت به خبر اول بسياري از رسانه هاي جهان تبديل شد. حدود 13 سال پيش نيز «مادلين آلبرايت» وزيرامورخارجه وقت آمريکا در 18 مارس 2000 به نقش آمريکا در کودتاي 28 مرداد اعتراف کرد و مدعي شد که مي خواهد از ايران عذرخواهي کند. وي گفته بود: «در سال ۱۹۵۳ (۱۳۲۸) آمريکا نقش موثري در ترتيب دادن براندازي محمد مصدق داشت. دولت آيزنهاور معتقد بود که اقداماتش به دلايل استراتژيک موجه اند ولي آن کودتا آشکارا باعث پسرفت سير تکامل سياسي ايران شد و تعجبي ندارد که هنوز بسياري از ايرانيان از اين دخالت آمريکا در امور داخلي آنان ناراحت اند. علاوه براين در ربع قرن بعد از آن ايالات متحده و غرب پيوسته از رژيم شاه حمايت کردند. »
اعتراف سيا
همزمان با انتشار خبر اعتراف سيا به نقش خود در کودتاي 28 مرداد 1332 در ايران که به براندازي دولت قانوني دکتر مصدق و بازگشت شاه به قدرت منجر شد، سايت «بي. بي. سي» روز گذشته اين خبر را با تيتر « سيا به دست داشتن در کودتاي ٢٨ مرداد اعتراف کرد» ساعت ها به عنوان مهم ترين موضوع خبري روز اين وب سايت در جايگاه تيتر اول قرار داد. «بي بي سي» که تصويري از برخي مستندات اين کودتا را نيز منتشر کرده بود نوشت: «با گذشت ۶۰ سال از سرنگوني دولت محمد مصدق به دست ارتش، سازمان اطلاعات مرکزي ايالات متحده، سيا، با خارج کردن اسنادي از طبقه بندي محرمانه به نقش خود در اين کودتا اعتراف کرد. پيش از اين بحث هاي زيادي درباره نقش آمريکا و انگليس در طراحي و حمايت از اين کودتا صورت گرفته بود، اما اين اولين بار است که سيا اذعان مي کند در کودتا عليه مصدق دست داشته است.»
دستور شاه براي کودتا
در گزارشي که پايگاه بايگاني امنيت ملي آمريکا منتشر کرده است همچنين تصويري از نامه «محمدرضا پهلوي» وجود دارد که در حقيقت فرمان شاه براي انتصاب «فضل الله زاهدي» به عنوان نخست وزير بعد از کودتاست. بايگاني امنيت ملي آمريکا در شرح عکس اين نامه در وب سايت خود نوشته است که کودتاچيان آن را تکثير کرده و با هدف تهييج افکار عمومي، آن را در تهران پخش کرده اند. به گزارش بي بي سي «در اين اسناد ارجاعاتي به رمز «آژاکس» وجود دارد. «آژاکس» رمز عمليات آمريکايي ها در کودتاي ٢٨ مرداد بود. اين اسناد از جمله شامل پرونده هاي کاري کرميت روزولت، مامور اطلاعاتي ارشد آمريکا در خاورميانه و ايران نيز هستند.» روزنامه خراسان روزگذشته درباره عمليات آژاکس گزارشي را منتشر کرد.
روايت سيا از اين که چرا کودتا طراحي شد؟
بي بي سي همچنين نوشته است که بخشي از اسناد سيا درباره ايران که به مقطع کودتا مربوط مي شوند در دهه ۱۹۶۰ از ميان رفته اند، سيا ادعا مي کند در بايگاني هاي امن خود جاي کافي براي نگهداري آنها نداشته است. سيا در يکي از سندهاي به تازگي منتشرشده که متعلق به سال ١٩۵۴ است مي نويسد: «در پايان ١۹۵۲ (يک سال قبل از کودتا) روشن بود که دولت مصدق نمي تواند با کشورهاي غربي که منافعي در ايران دارند به توافقي نفتي برسد. هدف عمليات آژاکس سرنگوني دولت محمد مصدق، بازسازي منزلت و قدرت شاه و جايگزيني دولت مصدق با دولتي بود که ايران را با سياست هايي سازنده اداره کند… همچنين هدف کودتا اين بوده که دولتي بر سر کار بيايد که دولت هاي غربي بتوانند درباره بازار نفت با آن به توافق برسند.»
روايت تصويري بايگاني امنيت ملي آمريکا از کودتاي 4 مرحله اي 28 مرداد 1332
وب سايت بايگاني امنيت ملي آمريکا که اسناد دست داشتن سيا در کودتاي 28 مرداد را منتشر کرده است همچنين 4 نقشه حاوي اطلاعاتي گرافيکي منتشر کرده که روايتي از عمليات 4 مرحله اي «آژاکس»، يا همان کودتاي 28 مرداد 1332 است.
مرحله اول کودتا:
تصوير اول مربوط به فاز يک کودتاست که عنوان آن «شکل دهي تظاهرات بزرگ از ساعت 6 بامداد تا 10:30 صبح روز 28 مرداد» است. در توضيح اين تصوير آمده است:« اين تصوير وضعيت دارو دسته «لات ها» [اوباش و چماق به دست هاي تحت نفوذ شعبان جعفري] را نشان مي دهد. اين افراد از اوايل روز 19 آگوست 1953[28 مرداد 1332] در بازار تهران و بخش هايي از شمال و جنوب اين شهر جمع شده و به مکان هاي خاص نقل مکان کرده اند. در نقشه نام ليدرهاي اين دسته ها و تخمين حدودي تعداد اين افراد آمده است.»
مرحله دوم کودتا:
بايگاني امنيت ملي آمريکا تصوير مرحله دوم عمليات آژاکس را با عنوان «ورود نيروهاي نظامي و نيروهاي تحت پوشش از ساعت 10 صبح تا 15 روز 28 مرداد 1332» منتشر کرده و در توضيح آن نوشته است: « نيروهاي نظامي و پليس طرفدار شاه از اواسط روز کار خود را آغاز مي کنند. اين مرحله شامل 3 هدف است. هدف اول حضور در ميدان ارگ بين ساعت 12 تا 13:30، که بايد اداره تبليغات، وزارت داخلي و امورخارجه اشغال شود. هدف دوم ميدان بهارستان بود که بايد بين ساعات 10 تا 11 صبح دفتر چند حزب و روزنامه تخريب شود و به آتش کشيده شود. هدف سوم هم ميدان توپخانه است که بايد در آن تالار شهر، تلفنخانه، شهرباني و دژباني تهران بين ساعت 11:30 تا 15 اشغال شود.»
مرحله سوم کودتا:
تصوير فاز سوم کودتا با عنوان «محل استقرار و کمين تانک ها در فاصله زماني 5 صبح 28 مرداد تا 14:30 عصر همان روز » منتشر شده است. در شرح اين تصوير آمده است که « ارتش تانک هاي خود را به محلي منتقل مي کند تا دارو دسته هاي حامي شاه آنها را تصرف کنند. قرار است 24 دستگاه تانک به تصرف اجرا کنندگان عمليات درآيد.»
مرحله چهارم کودتا:
بايگاني امنيت ملي آمريکا همچنين تصوير فاز سوم را با عنوان «دسترسي به هدف بين ساعت 14 تا 19 روز 28 مرداد» منتشر کرده و در شرح آن نوشته که «نيروهاي مسلح ضد مصدق از حدود ساعت 4 عصر از سمت چپ به منزل وي يورش مي برند. همزمان زاهدي که در وزارت کشور مستقر شده دستور مي دهد تا نيروهاي مسلحي که در ايستگاه راديو حضور دارند به سمت منزل مصدق بروند.»
فارين پاليسي: «آژاکس» اسم رمز دسيسه بود
همچنين به گزارش ايسنا، به نوشته فارين پاليسي، «آژاکس» اسم رمز دسيسه اي بود که در هر مرحله از اجراي آن، افرادي در داخل ايران هم دست داشته اند. اين عمليات چند مرحله داشت: به راه انداختن تبليغات منفي با هدف زير سوال بردن صلاحيت سياسي مصدق، ترغيب شاه به همکاري، پرداخت رشوه به اعضاي پارلمان، سازماندهي نيروهاي نظامي و نهايتا به راه انداختن تظاهرات هاي عمومي. اولين تلاش براي اجراي کودتا با شکست مسلم مواجه شد، اما نيروهاي مجري کودتا بعد از تحرکاتي گسترده، در مرحله دوم در کنار هم قرار گرفتند و نهايتا در روز 28 مرداد، موفق شدند. فارين پاليسي نوشته است که مشخص نيست که به چه دليل سيا تصميم گرفته است بعد از ساليان طولاني دست به انتشار اين اسناد زده، همان طور که معلوم نيست چرا بخش هايي از اين اسناد سال ها مخفي بوده است. در سال هاي اخير بسياري از مقامات سابق آمريکا و انگليس مطالب و کتاب هايي در اين مورد نوشته و به دست داشتن در کودتا اذعان کرده اند، اما مقامات اطلاعاتي آمريکا معتقدند انتشار اين اسناد مي تواند به شناسايي روش ها و تاکتيک هاي آمريکا به دشمنان کمک کند. همچنين حساسيت برخي متحدان نظير انگليس (که به اذعان فارين پاليسي نقش گسترده اي در کودتا داشته) نسبت به اين اطلاعات آمريکا را از انتشار آن ها بازداشته است.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s