برداشتن سانسور در چاپ کتاب اصل است نه سپردن قیچی به دست ناشر!

Download (3)سایت خبری راه کارگر- در شرایطی که سانسور در ایران بیداد می کند و در دوره هشت ساله احمدی نژاد ما با تعطیلی برخی مطبوعات ، دستگیری روزنامه نگاران و خمیر کردن کتاب و بسته شدن تعدادی از کتابفروشی ها و ناشران و همچنین جمع آوری کتاب های اجازه انتشار یافته از جمله؛ کتاب های فروغ فرخزاد- کتاب کوچه احمد شاملو – اثار چاپ شده صادق هدایت و غیره ،خاصه از پلمب کردن این و آن ناشر در سطح نمایشگاه بین المللی کتاب تهران گزارش داشتیم .


برداشتن سانسور در چاپ کتاب اصل است نه سپردن قیچی به دست ناشر!

امروز با جابجایی صورت گرفته در سطح وزارت فرهنگ و ارشاد ،کشتیبان را سیاستی دیگر آمد. می خواهند ممیزی (سانسور) کتاب را از وزارت ارشاد و اداره سانسور، به دست خود ناشر بسپارند. اظهارات وزیر جدید علی جنتی ،مبنی بر برداشتن ممیزی پیش از چاپ کتاب‌ها توسط وزارت ارشاد و سپردن کار به ناشران، عکس العمل های چندی را دربین ناشران برانگیخته است. ایسنامی نویسد: منوچهر حسن‌زاده – مدیر نشر مروارید گفت:از نظر من، این اتفاق کمکی نمی‌کند و اگر ارشاد فرآیند بررسی کتاب‌ها را کمی سریع‌تر و فرهنگی‌تر کند و به تدریج این هماهنگی بین ارشاد، ناشران و نویسندگان ایجاد شود و بعد ممیزی برداشته شود، بهتر است؛ زیرا اگر ممیزی به ناشر سپرده شود، ناشر از وحشت خمیر شدن کتاب، ناگزیر به خودسانسوری می‌شود.بهتر است نگاه ممیزی ساده‌تر و جامع‌نگر‌تر شود. حسن‌زاده تأکید کرد: ناشر نمی‌تواند هیأت ممیزه ایجاد کند. ممکن است کسی شعری بگوید و مسأله‌ای داشته باشد و ناشر متوجه آن نشود. اگر در این صورت اعتراضی شود، ناشران دیگر سنگر دفاعی ندارند. از نظر من، در این تغییر مدیریتی که اتفاق افتاده، تنها کافی است کمی آرامش به این فضا بازگردانده شود.
شهلا لاهیجی، مدیر انتشارات روشنگران و مطالعات زنان به ایلنا گفت: سپردن ممیزی به ناشران، حرف تازه‌ای نیست. مساله این است که حتی در چنین شرایطی سایه‌ی اداره‌ی کتاب روی حوزه‌ی نشر است و همین بلایی که تا به امروز سر ناشران آمده، از این به بعد هم خواهد آمد زیرا تا وقتی یک نفر خارج از سیستم ارشاد می‌تواند با بدگویی‌هایش باعث شود یک کتاب مجوزدار، توقیف شود، هیچ مشکلی حل نخواهد شد.
وی ادامه داد: مسوولان باید بدانند که با کتاب، تنها می‌شود از منظر نقد برخورد کرد و یا در صورت تخلف، یک شخص یا دادستانی می‌تواند از آن کتاب شکایت کند. خارج از این دایره، هر نوع برخوردی به اسم ممیزی، غیرقانونی است.
شهلا لاهیجی ضمن تاکید بر قانون اساسی به عنوان تنها مرجع مشروع و قانونی، افزود: در هیچ جای دنیا یک اداره با ده‌ها پرسنل تنها برای ممیزی کردن کتاب وجود ندارد! به نظر من این اداره کلا باید تعطیل شود. در این صورت می‌دانید چه صرفه‌جویی در هزینه‌ها می‌شود؟ کشور قانون دارد، دادستان دارد. چه نیازی‌ یه دایر کردن اداره‌جاتی از این دست، خارج از تعاریف قانونی وجود دارد؟
لاهیجی با اشاره به آیین‌نامه مصوب ضوابط نشر گفت: در دو دولت قبلی، در چهار سال اول ما شاهد بی‌قانونی و برخوردهای بی‌دلیل بودیم. در چهار سال دوم هم خود ارشاد آیین‌نامه‌ای داخلی نوشت و گفتند این آیین‌نامه به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده؛ آیین‌نامه‌ای که دست ارشاد را برای اقدامات مغایر با قانون، باز گذاشته بود. هرچند من معتقدم حتی شورای عالی انقلاب فرهنگی که ضرورت وجودی‌اش تنها در اوایل انقلاب وجود داشت، دیگر کارکرد مثبتی نمی‌تواند داشته باشد.
وی ادامه داد: من 30 سال است که ناشر هستم. دیگر خطوط قرمز را می‌شناسم. در چنین شرایطی وجود ممیزی از اساس بی‌معنی است زیرا ناشر همیشه مسوول آنچه منتشر می‌کند بوده و هست. اما مساله این است که تنها قوه‌قضائیه است که طبق قانون حق دارد به ناشر و کتاب‌هایش اتهام بزند. درحالی‌که در شرایط موجود، حتی یک شخص خاص می‌تواند روی تصمیمات اداره‌ی کتاب تاثیر بگذارد و کتاب مجاز را یک شبه غیرمجاز کند یا مثلا کتابی که با مجوز چاپ شده را از سطح نمایشگاه کتاب جمع کنند. به چه جرمی؟ به همین خاطر است که می‌گویم تنها قوه‌ی قضائیه است که در یک نظام قانون‌مند می‌تواند تشخیص جرم کرده و برای مجرم حکم صادر کند.
مدیر انتشارات روشنگران و مطالعات زنان در پاسخ به این سوال که سپردن ممیزی با ناشران و یا موکول کردن ممیزی به مرحله‌ی اعلام وصول چه معنایی می‌تواند داشته باشد، گفت: به نظر من می‌خواهند خودشان قیچی را زمین بگذارند، تا ناشر آن را بردارد. اما این کار، تکرار تجربیات ناموفق گذشته است. می‌خواهند ناشر را بترسانند که از ترس مرگ، به تب راضی شود. این چه معنایی دارد که ناشر با پرداخت هزینه‌های فراوان، تحمل انواع و اقسام فشارها و مشکلات، کتاب چاپ بکند و بعد همین اداره‌ی کتاب و دوایر ممیزی بگویند «نه!»؟
این ناشر ضمن بیان این مطلب که ممیزی کتاب دستمایه‌ی اتهام زندی و انگ چسباندن‌ به ناشر شده است، اضافه کرد: مثلا به یکی از کتاب‌های ما مجوز نداده‌اند و گفته‌اند این کتاب به چریک‌ها تمایل دارد. فارغ ازاینکه در همین کتاب یک چریک اعتراف کرده ما اشتباه کرده‌ایم. بعد هم این اتهامات را به من منتسب می‌کنند. درحالی‌که من سه ساله بودم که این گروه از بین رفته، من چه نسبتی می‌توانم با این گروه نسبتی داشته باشم؟
وی؛ رویکرد ممیزی را در هر سطح و مقطعی محکوم کرد و آن را مانع جهانی شدن کتاب‌های ایرانی خواند. در این مورد اظهار داشت: «سهم من» کتابی‌ست نوشته‌ی پرینوش صنیعی تا به امروز به 24 زبان ترجمه شده و در کشورهای متعددی به چاپ رسیده است. بماند که هیچ خبری از این کتاب از سوی نشریات و رسانه‌های دولتی اعلام نشد اما انتشار کتاب بعدی این نویسنده که «جمع پریشان» نام دارد را ما به عهده گرفتیم و مدت‌هاست علیرغم برگزاری جلسات متعدد نتوانسته‌ایم سر برخی کلمات مسوولان اداره کتاب را متقاعد کنیم تا مجوز نشر این کتاب را صادر کنند.
همچنین داریوش معمار، دبیر مجموعه‌ی «نگاه تازه‌ی شعر» در نشر نگاه و از همکاران نشر بوتیمار، به خبرنگار ایران (ایسنا)، گفت: آقای جنتی گفته‌اند؛ می‌خواهند ممیزی پیش از چاپ کتاب را بردارند. باید در این‌باره یادآوری کنم که ما در دهه 60 هم ممیزی بعد از انتشار داشتیم. در آن دوره کمیسیونی متشکل از نمایندگان ناشران، نویسنده‌ها و وزارت ارشاد بر انتشار کتاب‌ها نظارت می‌کردند، اما در همان دوران صدها کتاب بعد از انتشار خمیر شدند و درنهایت این نتیجه حاصل شد که ممیزی پیش از انتشار صورت بگیرد تا کتاب‌ها خمیر نشوند.
او افزود: در دوران خاتمی و وزارت مسجد‌جامعی بار دیگر اتحادیه ناشران این پیشنهاد را مطرح کرد که ممیزی کتاب‌ها به خود ناشران واگذار شود. در آن دوران جلساتی هم برای این کار برگزار شد، اما در نهایت دولت خود این موضوع را نپذیرفت. حال مجددا آقای جنتی این موضوع را مطرح کرده‌اند، اما باید توجه کرد که اگر مشکلات فعلی حل و فصل نشوند، برداشتن ممیزی پیش از انتشار، نه تنها کمکی به ناشران نمی‌کند، بلکه مشکلات آن‌ها را بیش‌تر هم می‌کند.معمار همچنین عنوان کرد: در این زمینه توجه به چند نکته ضروری است؛ اول این‌که پیش از هر چیز، باید گذشته‌ اداره ممیزی و نوع دیدگاه‌هایی که خارج از حوزه فرهنگ به حوزه‌ کتاب وارد شده بود، حذف شود.
او ادامه داد: ما هم معتقدیم بهتر است وضعیت ممیزی به سازوکار هیأت نظارتی برگردد تا این‌که مثل حالا بررس‌ها از جوانان کم‌تجربه باشند و سلیقه شخصی خود را اعمال کنند. این‌که بررسی‌ها از دل نظرات یک هیأت نظارت بیرون بیاید، کار خوبی است، اما به شرطی که مانند قانون مطبوعات، قوانینی در این زمینه وضع شود و مرزها شفاف و مشخص باشند. در این سال‌ها گاهی مرزهای بررسی چنان سخت شد که حتا نویسنده‌هایی مانند رضا امیرخانی هم که سال‌ها در این نظام کار کرده‌اند، معترض شدند.
این فعال عرصه نشر سپس اظهار کرد: تیغ سانسور دیگر کُند است و سانسور چاره‌ساز نیست؛ چون امروز وقتی کتابی‌ سانسور می‌شود، یا به صورت زیرزمینی و یا در فضای مجازی و به صورت کتاب الکترونیکی منتشر می‌شود. نگاه سانسوری نگاه مناسبی نیست. نکته دیگر این است که باید بین وزارت ارشاد و نویسندگان اعتمادسازی صورت بگیرو به شخصیت مؤلفان احترام گذاشته شود.
او در ادامه گفت: ارشاد باید این قانون را بردارد که کتابی که یک بار چاپ شده، برای تجدید چاپ نیازمند مجوز باشد. در حال حاضر می‌بینیم که کتابی بعد از 10 بار چاپ ممنوع‌الانتشار می‌شود. همچنین ارشاد باید روشن کند این انتظار را ندارد که بعد از این، کار ممیزی از ارشاد به ناشر منتقل شود و ناشر هم به یک ممیز تبدیل شود. ارشاد انتظار نداشته باشد که ما با ممیز شدن چوب دوسر طلا شویم؛ از طرف مؤلفان در مظان اتهام سانسورچی‌ بودن قرار بگیریم و از طرف وزارت ارشاد، نگران خمیر شدن سرمایه و کتاب‌های‌مان باشیم.
او افزود: آقای جنتی باید در وهله اول این موارد را مشخص کنند. به عنوان یک ناشر و نویسنده، به صورت عملی‌تر به ایشان توصیه می‌کنم مرزهای ممیزی را در خود ارشاد شفاف کنند. ممیزی باید مربوط به آثار باشد؛ نه به افراد و اسم آن‌ها.
معمار همچنین تأکید کرد: باید بساط امتیاز منفی دادن به ناشران برچیده شود. این منطقی نیست که به این دلیل که کتابی به ارشاد داده و در ارشاد گفته‌اند باید چند قسمت از این کتاب ممیزی شود، به ناشر امتیاز منفی بدهند و درنهایت فعالیت آن ناشر را به تعلیق دربیاورند. باید امتیاز ناشران سرشناسی که با این نگاه تعطیل شده‌اند، برگردانده شود. نویسندگان و مؤلفان به این ناشران قوی نیاز دارند.
این شاعر سپس گفت: باید هیأتی از ناشران و نویسندگان تشکیل شود و فعالیت‌هایی در قالب این کارگروه انجام شود. اگر این مسائل انجام نشود، نه تنها برداشته ‌شدن ممیزی و واگذار کردن آن به ناشران مفید نیست، بلکه ما به‌زودی با خیل کتاب‌هایی مواجه می‌شویم که خمیر می‌شوند، یا ممکن است کسانی شاکی شوند و به انتشاراتی‌ها یا کتاب‌فروشی‌ها حمله کنند.
او در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: درخواست دیگر من این است که آقای جنتی تکلیف کاغذ را هم روشن کند. در حال حاضر قیمت کاغذ حبابی است. این وضعیت نتیجه‌ی حمایت‌های وزارت ارشاد از طیف خاصی از ناشران بوده است. کتابخانه‌ها نیز کتاب‌های ناشران خاصی را خریده‌اند؛ در نتیجه بازار کاغذ به یک بازار رانتی تبدیل شده و در دست افراد خاصی قرار گرفته است.
او اضافه کرد: حداقل 30 درصد از افزایش قیمت کاغذ تحت تأثیر این مسائل بوده است. انتظار ما این است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌سرعت کارگروهی را تشکیل دهند و ثبات را به بازار کاغذ برگردانند. در حال حاضر بسیاری از کتاب‌هایی که مجوز دارند، به دلیل مشکلات کاغذ منتشر نمی‌شوند.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s